این برای مردم هر شهری مهم است که از پتانسیل ها و امکانات شهر خود با خبر باشند تا درباره زندگی شهری خود بهتر بتوانند برنامه ریزی کنند. واقعیت این است که شهر مشهد ضمن مشکلاتی که به ویژه در زمینه ترافیک و حمل و نقل و آلودگی هوا دارد، از برخی جهات نیز امتیازاتی دارد.

بی تردید فن آوری اطلاعات را می توان یکی از امتیازات مدرن برای هر شهری در دنیای امروز دانست. فناوری اطلاعات در راحت کردن زندگی شهری در جوامع امروزی نقش اساسی داشته و پیشرفت آن در چند سال گذشته موجب شده که در خیلی از کشورها با استفاده از این فناوری ها، راهکارهای نوینی برای کنترل و بهبود وضعیت ترافیک ارائه شود.

این نقش به خصوص در قالب مفهومی به نام ITS در کنترل ترافیک شهری و جاده ای بسیار برجسته است.در کشور ما نیز بعضی از این فناوری ها مانند سامانه کنترل هوشمند چراغ راهنمایی تقاطع ها، سامانه اطلاع رسانی تراکم ترافیک با تابلوهای متغیر خبری، ثبت خودکار وقایع و تصادفات و تخلفات، آمارگیری اتوماتیک از پارامترهای ترافیکی و دوربین های کنترل سرعت به کار برده می شود.

درصورت استفاده درست ازITS، بسیاری از مشکلات حمل ونقل از قبیل خسارت های مادی و معنوی ناشی از سوانح و تصادفات، مشکلات نظارت و مدیریت در حمل ونقل، زمان های تلف شده و...رفع می شود.

سامانه های کنترل تطبیقی یا هوشمند چراغ های راهنمایی تقاطع ها یکی از پیشرفته ترین شاخه های ITS است که در بسیاری از کشورهای دنیا به کار می رود و در مدیریت و بهینه سازی جریان ترافیک و روانسازی آن، نقش مهمی دارد.

در شهرهای بزرگ جهان، از سامانه های مختلفی برای کنترل هوشمند چراغ های راهنمایی استفاده می شود که از آن جمله می توان SCATS اشاره کرد که در شهر ما مشهد نیز از این سیستم استفاده می شود.

در این سامانه، چراغ های راهنمایی تقاطع ها باید طوری عمل کنند که حداقل تاخیرها و توقف ها و حداکثر گذردهی و ایمنی را در تقاطع ها ایجاد کنند.

به این ترتیب، با ایجاد هماهنگی بین چراغ های راهنمایی تقاطع های مجاور توسط مرکز هوشمند کنترل ترافیک، کمترین تاخیر در شبکه ترافیک شهری حاصل می شود.در این سامانه ها حجم و میزان تراکم خودروها توسط حسگرهای گوناگونی که در زیر سطح جاده یا در حواشی آن نصب شده اند، اندازه گیری شده و با فیبر نوری یا به صورت بیسیم به مرکز کنترل ترافیک فرستاده می شوند.در آنجا، نرم افزارها، محاسبات مربوط به مدیریت ترافیک را با در نظرگرفتن شرایط و زمان بهینه توقف پشت چراغ یا حرکت در حالت سبز انجام داده و سپس دستورات لازم به دستگاه های کنترل کننده چراغ ها فرستاده می شود.هم اکنون در دنیا 23هزار تقاطع در بیش از 100 کشور دنیا به این سامانه مجهز هستند و مشهد نیز در این میان 85 تقاطع یکی از فعالان بوده است.

هسته مرکزی SCATS نرم افزاری است که با جمع آوری اطلاعات تقاطع ها (از جمله حجم عبوری هر مسیر و توقف یا عدم توقف خودروها پشت چراغ قرمز) و بررسی و پردازش این داده ها، فرمان مربوط به عملکرد چراغ هر تقاطع (از جمله طول سیکل و زمان سبز هر مسیر) را به آن تقاطع مخابره می کند.

دکتر امامی مدیرعامل سازمان حمل و نقل و ترافیک مشهد گفت: مهمترین فواید این سامانه کاهش تاخیرهای بی مورد، کاهش زمان سفر و جلب آرامش و رضایت مسافر، چشمک زن کردن تقاطع ها در ساعات خلوت، کاهش تصادفات و... است.
وی ادامه داد: همچنین وجود چنین سامانه ای به همراه یک شبکه اطلاع رسانی قوی به سادگی می تواند قبل از شروع سفرهای درون شهری، به افراد در انتخاب مسیر مطلوب کمک کند و در کاهش ترافیک تاثیر زیادی داشته باشد.
وی کاهش زمان سفر تا 15 درصد، کاهش مصرف سوخت 15درصد، کاهش نشر آلاینده ها 60درصد و اولويت دهي به خودروها امدادي را از فواید به کارگیری SCATS خواند.

دکتر امامی با اشاره به اهمیت چراغ های راهنمایی در کنترل و هدایت ترافیک، یکی از فعالیت های اصلی سازمان را گسترش و ارتقای سامانه کنترل چراغ های راهنمایی در سطح شهر مشهد خواند و گفت: مهمترین این فعالیت ها توسعه و گسترش سامانه هوشمند یکپارچه کنترل چراغ های راهنمایی در سطح شهر بوده است. بر این اساس 85 تقاطع در سطح شهر به سامانه SCATS مجهز شده اند.

وی همچنین در این راستا از نصب 8 تابلوی متغیر خبری در شهر خبر داد.
وی خاطرنشان کرد: نرم افزار SCATS عملکرد توسعه، نگهداری و پشتیبانی چراغ های هوشمند را در فرآیند پیچیده ای، از نصب و راه اندازی چراغ در تقاطع، تا برقراری خط ارتباطی مورد نیاز با مرکز کنترل و همچنین طراحی شبکه ترافیکی مشهد در SCATS و تعریف الگوریتم های مناسب برای زمان بندی شامل می شود.
مدیرعامل سازمان حمل و نقل و ترافیک ادامه داد: در مشهد همچنین سامانه اولویت دهی به خودروهای امدادی(EVP) برای استفاده بهینه از زمان طلایی و عدم اتلاف وقت و حضور به موقع خودروهای امدادی در مواقع خطر در حال آزمایش است.
وی در تشریح این سیستم گفت: در این سامانه پیشرفته، به محض فعال شدن تجهیزات داخل خودرو امدادی (حتی در فاصله دور از تقاطع)، گیرنده مربوطه تقاضای عبور خودرو امدادی را دریافت کرده و چراغ مسیر را سبز می کند (یا در حالت سبز نگه می دارد) تا زماني كه خودرو از تقاطع عبور كند.